23 Styczeń 2018    |    Maria, Ildefons, Rajmund

menu górne

  • ASF

    UWAGA! AFRYKAŃSKI POMÓR ŚWIŃ

  • SIR

    Sieć na rzecz innowacji w rolnictwie i na obszarach wiejskich

  • Hotele SODR

    Nasze hotele w Modliszewicach i Sandomierzu zapraszają

  • Zapraszamy do SODR

    Świętokrzyski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Modliszewicach zaprasza 

Rolnictwo zrównoważone to troska o przyszłe pokolenia

W ubiegłym wieku, szczególnie po drugiej wojnie światowej, brakowało w Europie żywności. Dlatego też dążono do maksymalizacji produkcji rolnej. A przecież nadmierne wykorzystywanie naturalnych zasobów ziemi zaznacza negatywny pływ na stan środowiska. Co roku przesuwa się data, od której wykorzystujemy zasoby naturalne „na kredyt”, a więc ponad poziom, jaki nasza planeta jest w stanie odtworzyć w sposób naturalny. Produkcja żywności w gospodarstwach rolnych związana jest również z eksploatacją naturalnych zasobów takich jak: gleba, woda, powietrze, surowce, rośliny i zwierzęta. 


Pamiętajmy, że środowisko naturalne nie zostało nam dane – dzierżawimy je jedynie od przyszłych pokoleń. Paradoksalnie nadmierne ich wykorzystywanie zagraża wzrostowi produkcji rolniczej, co w konsekwencji ogranicza dochód rolnika. Postępowanie takie doprowadziło do w większości nieodwracalnych zmian i strat w środowisku naturalnym i krajobrazie. Ten stan widoczny jest prawie we wszystkich krajach Europy Zachodniej. Jedynie w Europie Środkowej i Wschodniej zachowały się w większym lub mniejszym stopniu enklawy naturalnego krajobrazu, a rolnictwo posiada jeszcze tradycyjny i niejednokrotnie ekstensywny charakter.

Na przełomie dwudziestego i dwudziestego pierwszego wieku sytuacja na rynku żywnościowym uległa diametralnej zmianie. Wzrosła również świadomość ekologiczna Europejczyków. W coraz większym stopniu zaczęto zwracać uwagę na  ochronę środowiska naturalnego i zachowanie różnorodności biologicznej obszarów wiejskich. Bo rolnictwo to nie tylko produkcja żywności ale również krajobraz właściwy dla danego środowiska, wielowiekowa tradycja i kultura, czy chociażby rekreacja. Wyzwania te sprawiają, że coraz większe znaczenie zyskują pozarolnicze kierunki działalności rolniczej takie jak ochrona gleb przed erozją, ochrona wód przed zanieczyszczeniami, produkcja biopaliw oraz zachowanie bioróżnorodności. Zadania te wdrażane są poprzez realizację między innymi w gospodarstwach rolnych programu rolnośrodowiskowego i zalesieniowego oraz zasad wzajemnej zgodności (Cross – compliance).  A mamy co chronić. To właśnie na polskiej wsi zachowało się ogromne bogactwo, którym jest: piękny krajobraz z mozaiką pól przeplecionych miedzami, łąkami, oczkami wodnymi, ugorami i nieużytkami, stare jabłonie czy grusze rosnące na miedzach śródpolnych oraz kępy drzew czy krzewów. Nasz rodzimy krajobraz ma nieocenione znaczenie dla zachowania światowej populacji wielu gatunków ptaków typowych dla krajobrazu rolniczego. Należą do nich: skowronek, ortolan, bocian biały, kuropatwa, pokląskwa, derkacz i wiele innych. W Polsce szczególnie liczebność skowronków osiąga niespotykaną w innych krajach liczebność. Świadczy to o stosunkowo dobrym stanie środowiska naturalnego. 

Ekosystemy nierolnicze takie jak: miedze, ugory, oczka wodne, śródpolne zadrzewienie i zakrzaczenia wpływają na ograniczenie erozji gleb, poprawiają mikroklimat pól uprawnych, regulują stosunki wodne oraz wpływają na zachowanie bioróżnorodności. To tutaj występują zagrożone wyginięciem gatunki fauny i flory. Ich los zależy od zachowania ekstensywnych metod gospodarowania oraz tradycyjnego krajobrazu polskiej wsi. Cel ten możliwy jest do osiągnięcia przede wszystkim poprzez powszechne wdrażanie w gospodarstwach rolnych programu rolnośrodowiskowego.

Jednym z działań w ramach programu rolnośrodowiskowego jest pakiet rolnictwo zrównoważone. Działanie to pozwala na uzyskanie wzrostu dochodu rolników przy jednoczesnym zachowaniu środowiska naturalnego i lokalnych potrzeb społeczeństwa. 

Korzyści jakie może osiągnąć rolnik i społeczność lokalna z wdrażania zasad rolnictwa zrównoważonego:

  • ochrona środowiska naturalnego;
  • ograniczenie zanieczyszczeń przedostających się do naturalnego środowiska poprzez świadome i celowe stosowanie chemii rolniczej, co zdecydowanie wpływa na zmniejszenie zanieczyszczeń wód i powietrza oraz degradacji gleb;
  • redukcja kosztów produkcji poprzez celowe stosowanie technik uprawy i ich ograniczenie do niezbędnego minimum zmniejsza koszty paliw i środków produkcji (nawożenie zgodne z planem nawozowym opracowanym corocznie na podstawie aktualnej analizy zasobności gleb, stosowanie środków ochrony roślin tylko, gdy jest to konieczne i w dawce jaka jest potrzebna);
  • zachowanie bioróżnorodności poprzez prawidłowy płodozmian, który sprzyja utrzymaniu różnorodności roślin, poprawia stan gleb, redukuje występowanie szkodników;
  • zabezpieczenie naturalnych potrzeb zwierząt jak np. wypasanie związane z ruchem na świeżym powietrzu, dziobanie itp. oraz traktowanie ich w sposób godny;
  • poprawa rentowości produkcji prowadząca do wzrostu dochodu rolnika poprzez redukcję kosztów produkcji (chociażby na skutek uzasadnionego stosowania nawozów mineralnych), wzrasta również rentowność gospodarstwa, dywersyfikacja będąca elementem tego działania uniezależnia rolników od zmian pogodowych lub koniunkturalnych na rynku.

Pakiet rolnictwo zrównoważone jest możliwy do realizacji prawie w każdym gospodarstwie rolnym. Jest to często długotrwały proces dostosowawczy gospodarstwa i wymaga niejednokrotnie rozwoju kompetencji rolników. Decyzja o wdrażaniu tego działania wiąże się niejednokrotnie ze zmianą dotychczasowego sposobu gospodarowania.

Realizacja pakietu rolnictwo zrównoważone jest korzystna dla wszystkich uczestników w łańcuchu od pola do stołu.

Korzyści dla rolnika:

  • poprawa stanu środowiska naturalnego w tym naturalnych właściwości plonotwórczych gleby,
  • zaspokojenie oczekiwań konsumentów i odbiorców płodów rolnych,
  • wzrost rentowności gospodarstwa,
  • pozyskanie nowych rynków zbytu,
  • dywersyfikacja dochodów,
  • uzyskanie nowej wiedzy i doświadczeń.

Korzyści dla środowiska naturalnego:

  • wzrost bioróżnorodności,
  • poprawa stanu powietrza, gleb i wód gruntowych,
  • ograniczenie zużycia energii ze źródeł nieodnawialnych.

Korzyści dla społeczeństwa:

  • rozwój turystyki na skutek wzrostu atrakcyjności obszarów, na których realizowane jest rolnictwo zrównoważone,
  • wzrost bezpieczeństwa żywności
  • ograniczeni ilości afer żywnościowych,
  • poprawa warunków pracy w gospodarstwie rolnym.

Informacje z zakresu pakietu rolnictwo zrównoważone takie jak wymogi i zasady realizacji oraz na temat możliwości dostosowania gospodarstwa do realizacji tego pakietu można uzyskać u pracowników Świętokrzyskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Modliszewicach oraz we wszystkicj Powiatowych Zespołach Doradczych, które działają we wszystkich powiatach naszego woejwództwa.

Marta Ośka