23 Styczeń 2018    |    Maria, Ildefons, Rajmund

menu górne

  • ASF

    UWAGA! AFRYKAŃSKI POMÓR ŚWIŃ

  • SIR

    Sieć na rzecz innowacji w rolnictwie i na obszarach wiejskich

  • Hotele SODR

    Nasze hotele w Modliszewicach i Sandomierzu zapraszają

  • Zapraszamy do SODR

    Świętokrzyski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Modliszewicach zaprasza 

Wyprodukować, przetworzyć, sprzedać – relacja z wyjazdu studyjnego do Austrii i Czech



Wyprodukować, przetworzyć, sprzedać – relacja z wyjazdu studyjnego do Austrii i CzechRealizację operacji własnych w zakresie Sieci na rzecz innowacji w rolnictwie i na obszarach wiejskich (SIR), Świętokrzyski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Modliszewicach Oddział w Sandomierzu „Centrum Ogrodnicze” rozpoczął od przeprowadzenia wyjazdu studyjnego do gospodarstw indywidualnych i grup producentów, zajmujących się przetwórstwem produktu ogrodniczego na terenie Czech i Austrii. Operację o tytule „Technologie przetwórstwa płodów ogrodniczych w gospodarstwach czeskich i austriackich jako przykład dla wdrażania innowacyjnych działań w ogrodnictwie świętokrzyskim” przeprowadziliśmy w dniach 17-21 października 2016 roku. 


W wyjeździe wzięło udział 36 osób, a w tym przedstawiciele grup producentów owoców i warzyw z województwa świętokrzyskiego, przedstawiciele szkół rolniczych, doradcy, przedsiębiorcy, a także przedstawiciele stowarzyszeń działających na rzecz sektora rolnego i spożywczego oraz rolników indywidualnych.

W województwie świętokrzyskim jednym z priorytetowych obszarów tzw. „inteligentnych specjalizacji” jest obszar „przetwórstwo owoców i warzyw”. Działalność ta ma duży potencjał ze względu na ogromną bazę surowcową, tradycje uprawowe tego terenu oraz widocznie rosnącą chęć do współpracy różnych podmiotów działających w branży rolniczej i około rolniczej. Celem wyjazdu była wymiana zarówno wiedzy fachowej, jak i dobrych praktyk w zakresie przetwórstwa owoców i warzyw, w tym także nisko przetworzonych, na poziomie gospodarstwa i przedsiębiorstwa, poznawanie dobrych przykładów w sprzedaży produktów ogrodniczych, zapoznanie się ze sposobem konfekcjonowania produktu ogrodniczego oraz przetworzonego, poszukiwanie i kontynuacja partnerskiej współpracy pomiędzy różnymi instytucjami i podmiotami sfery naukowej, doradczej i produkcyjnej, poprawa rentowności gospodarstw i grup producentów poprzez wzmocnienie konkurencyjności produktu ogrodniczego na rynku. Producenci owoców i warzyw oraz podmioty związane z branżą ogrodniczą stanęły w ostatnich latach przed koniecznością intensywnych poszukiwań nowych rynków zbytu oraz alternatywnych źródeł dochodów – sytuacja spotęgowana następstwami rosyjskiego embarga. Na wyjeździe mogliśmy zaobserwować skuteczne sposoby dywersyfikacji dochodu w gospodarstwach, a także w przedsiębiorstwach. Przetwórstwo oraz sprzedaż bezpośrednia z gospodarstwa to rodzaje działalności powszechne w Austrii i Czechach. Ponadto tutejsze gospodarstwa nie tylko zajmują się produkcją i przetwarzaniem, ale są również otwarte na potrzeby konsumenta pod względem powiązania produktu z innymi atrakcjami np. turystycznymi. Uczestnicy mogli podpatrzeć wiele rozwiązań pozwalających na zwiększenie dochodów poprzez sprzedaż bezpośrednią oraz ciekawe formy marketingu – to wszystko prowadzone jednocześnie, co było często podkreślane, z dużą dbałością o środowisko naturalne.

Uczestnicy wyjazdu mieli możliwość zwiedzenia między innymi wytwórni herbat ziołowych SONNENTOR w czeskich Čejkovicach. Małe gospodarstwo rodzinne z niszowym pomysłem zmieniło się z czasem w duże i świetnie prosperujące przedsiębiorstwo. Oprócz nowatorskich rozwiązań technologicznych (przechowywanie, ścieżka identyfikacji surowca, linia produkcyjna, wysoce zmechanizowana pakownia) uczestnicy mieli możliwość obejrzenia prezentacji multimedialnej przedstawiającej historię powstania i zasady funkcjonowania SONNENTOR, w której szczególnie podkreślano rolę rodziny oraz rozwiązań przyjaznych zarówno dla konsumenta (ręczny zbiór surowca, regularne kontrole jakości produktu), jak i współpracującego producenta oraz otaczającego środowiska (m.in. recykling i kompostowanie produktu ubocznego). Firma skupuje zioła od okolicznych producentów (bazując na gatunkach takich jak nagietek, melisa i mięta oraz wiele innych) na zasadzie podpisanych z nimi umów, w których określa się rodzaj, ilość surowca oraz cenę jego skupu. Dla rozszerzenia palety oferowanego produktu sprowadza część komponentów z zagranicy m.in. z Indii, Tanzanii czy Nikaragui. Herbaty sprzedawane są głównie poprzez sklepy specjalistyczne, ze zdrową żywnością oraz apteki. Główni odbiorcy lokalizują się na terenie Austrii, Szwajcarii, Niemiec i Czech. Przy zakładzie produkcyjnym funkcjonuje sklep firmowy z przebogatą ofertą i herbaciarnia. SONNENTOR prowadzi też działalność edukacyjną dla szkół, przedszkoli i innych odwiedzających. Zaskakiwały nas pomysły na promocję produktu np. mnogość rodzajów herbat, z których każda świetnie skomponowana smakowo, o czym mogliśmy się przekonać degustując napoje czy też pomysł na sprzedaż w idei kalendarza adwentowego (inny smak na każdy dzień).

Kolejnym punktem programu było zapoznanie uczestników z funkcjonowaniem suszarni owoców i warzyw w małym rodzinnym gospodarstwie JAHODA. Większość produktów, jakie wytwarza się w tym gospodarstwie ogrodniczym, właściciele starają się przetworzyć, gdyż jak wyraziła się oprowadzająca nas gospodyni „jest to w ostatnich latach opłacalne”. Dlatego zdecydowali się na dość dużą, jak na ich możliwości, inwestycję i obecnie specjalizują się w produkcji naturalnych suszy owocowych i warzywnych, między innymi pomidorów, winogron na rodzynki, jabłek, gruszek, moreli, pestek z dyni i wiele innych gatunków, które są uprawiane w gospodarstwie. Suszarnia jest nowoczesna, z możliwością ścisłego kontrolowania parametrów (temperatura, wilgotność, czas suszenia) oraz przetwarzania kilku produktów w tym samym czasie bez ich wzajemnego wpływu na walory smakowe czy też zapachowe.

Bardzo kształcącą w sferze przetwarzania produktu ogrodniczego i jego sprzedaży była wizyta w 10-hektarowym gospodarstwie sadowniczym OBSTKULINARIUM w Dolnej Austrii. To także gospodarstwo rodzinne z wieloletnimi tradycjami, które wyspecjalizowało się w przetwarzaniu owoców na alkohole typu wódki smakowe na bazie jabłka czy gruszki (spolszczone w naszej mowie potocznej „sznapsy”) i likiery, octy owocowe, dressingi, dżemy. Zbiór owoców odbywa się ręcznie i podkreśla się to w aspekcie lepszych ich walorów smakowych, natomiast widać duże zmechanizowanie w procesie przetwarzania, począwszy od wykorzystania maszyn do pestkowania owoców typu wiśnia, czereśnia, śliwka, morela, brzoskwinia, a skończywszy oczywiście na bardzo specjalistycznej i atrakcyjnej także wizualnie destylarni. To rodzaj pozytywnego oddziaływania na emocje klienta, co jest częścią dobrze przemyślanego w tym gospodarstwie marketingu. Wrażenie robią także pięknie zaprezentowane w sklepie liczne medale i dyplomy, jako że OBSTKULINARIUM będące częścią mocno promowanej w Austrii marki „Gutes wom Bauernhof” (pyszne z zagrody), w samym 2016 roku zdobyło 40 nagród, w tym 18 to pierwsze miejsca. Wśród produktów królują likiery owocowe (produkty wyjściowe to głównie czereśnie, gruszki, morele, winogrona, mięta), paleta rozszerzona została w ostatnich latach o likiery tzw. mleczne (dodatki wzbogacające smak to m.in. orzechy laskowe, wanilia, kawa, karmel). Częścią działań promocyjnych są także profesjonalnie prowadzone degustacje produktu i ciekawie zaprojektowane opakowania.

ADAMAH BioHof w Dolnej Austrii to przykład dużego (100 ha), bardzo dobrze funkcjonującego (obroty 10 mln €/rok) gospodarstwa o profilu ekologicznym specjalizującego się w uprawie warzyw, owoców oraz w sprzedaży płodów świeżych i nisko przetworzonych – surówki, sałatki jako nieduże urozmaicenie oferty. Obejrzeliśmy niewielką część pola uprawnego (30 ha zajmuje marchew, pozostałe to cebula, selery, pasternak, ziemniaki, buraki czerwone; ciekawostką była uprawa batatów), tunele, przechowalnie i chłodnie, nowoczesne sortownie i pakownie oraz zaplecze transportowe. Innowacyjną dla naszego regionu formą sprzedaży w tym gospodarstwie jest tzw. paczka od rolnika, zamawiana telefonicznie lub drogą elektroniczną (e-mail), pakowana w nowoczesne pojemniki utrzymujące świeżość produktów. Uczestników wyjazdu zachwycił system dystrybucji paczek przygotowywanych w bardzo sprawny sposób dla 6 tysięcy odbiorców tygodniowo! Gospodarstwo dla zapewnienia kompleksowej dla konsumenta usługi współpracuje na szeroką skalę z producentami nabiału, miodu, soków i innych przetworzonych produktów.

Jako, że rejony przez nas zwiedzane (Morawy, Dolna Austria) specjalizują się w uprawie winorośli i przetwarzaniu winogron, uczestnicy wyjazdu, wśród których nie zabrakło producentów winogron deserowych i win z rejonu Sandomierza, zapoznali się także z dobrymi praktykami w tym sektorze ogrodnictwa, które z powodzeniem mogą być przeniesione na grunt ogrodnictwa świętokrzyskiego. Zwiedziliśmy:

  • duży naukowy zakład produkcji wina w Lednicy (zakład UNIWERSYTETU GRZEGORZA MENDLA W BRNIE): spotkanie z kierownikiem zakładu i dziekanem Wydziału Ogrodniczego, zapoznanie się z liniami technologicznymi, formami promocji i sprzedaży produktu. Zakład bazuje na 210 ha winnic i produkuje rocznie 310 tys. butelek wina.
  • jedną z winnic i zakład produkcji wina z nowoczesną linią technologiczną, należące do jedynej w Republice Czeskiej spółdzielni winiarskiej, liczącej 350 członków, wielkiego producenta win na Morawach (135 ha winnic) od 1992 roku. Piwnice Templariuszy w Čejkovicach, w których m.in. sprzedawane są ich wina stanowią przykład doskonałego wykorzystania niesamowicie bogatej historii i tradycji winiarstwa do celów marketingowych. Sandomierz ze swoją historią i tradycją upraw owocowo-warzywnych może czerpać wiedzę z takich wzorców, pomocną w rozwijaniu promocji i metod sprzedaży produktu ogrodniczego .
  • ogrodnicze gospodarstwo rodzinne TAUBENSCHUSS, prowadzone przez jedenaście pokoleń, gdzie marketing oparto na wykorzystaniu dorobku wieloletniej tradycji, pielęgnowanych wartości rodzinnych, idei troski o przyszłe pokolenia, wykorzystywaniu zbioru ręcznego dla wydobycia szczególnych walorów smakowych, profesjonalnych degustacjach z oceną konsumenta oraz wizualnym połączeniu procesu przetwórczego ze sztuką współczesną (liczne obrazy, rzeźby, instalacje artystyczne obecne w gospodarstwie, zakładzie przetwórczym, pomieszczeniach gdzie odbywają się degustacje oraz w sklepie).

Program wyjazdu studyjnego zamknęliśmy spotkaniem z przedstawicielem austriackiej izby rolniczej (Landwirtschaftkammer Ősterreich) w budynku Ministerstwa Rolnictwa w Wiedniu. Doktor Christian Jochum przedstawił w swojej prezentacji stan rolnictwa i ogrodnictwa austriackiego, zasady na jakich funkcjonuje przetwórstwo produktu rolniczego w gospodarstwach indywidualnych (priorytetem działań izby jest pomoc we wprowadzaniu przetworzonego produktu na rynek, warunki w jakich prowadzone jest przetwórstwo, limity produkcyjne itp.) i rodzaje produktu (m.in. wódki smakowe, cydry, soki, olej z pestek dyni i inne). Omówił także nowoczesne formy sprzedaży (rola sklepów przy gospodarstwach i imprez targowych) i marketingu (marka „Gutes vom Bauernhof”, liczne konkursy z nagrodami dla producentów, testy konsumenckie, promowanie tradycyjnych metod wytwarzania). Było to dobre podsumowanie informacji, które zdobyliśmy w zwiedzanych gospodarstwach, grupie producenckiej i przedsiębiorstwach oraz jednocześnie podkreślenie rozwiązań innowacyjnych w tym sektorze z równolegle prowadzoną dbałością o zdrowie człowieka i zachowanie środowiska naturalnego w możliwie najlepszym stanie.

Kolejnym punktem realizowanym w zakresie Sieci na rzecz innowacji w rolnictwie i na obszarach wiejskich w temacie przetwórstwa owocowo-warzywnego będzie konferencja „Innowacyjne technologie przetwórstwa owoców i warzyw w nauce i praktyce z wykorzystaniem finansowania przetwarzania produktu ogrodniczego i wprowadzania go do obrotu w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020”, na którą zapraszamy do Sandomierza w dniach 21-23 listopada 2016 r. (więcej informacji o konferencji).

Elżbieta Krempa, Izabela Niedobit

Galeria:




„Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich: Europa inwestująca w obszary wiejskie”.
Projekt realizowany przez Świętokrzyski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Modliszewicach.
Projekt współfinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Krajowej Sieci Obszarów Wiejskich Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020.
Instytucja Zarządzająca Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 – Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi.